Der Ring des Nibelungen

Joseph Keilberth (1908-1968), van oorsprong cellist, nam op een goede dag het dirigeerstokje over van de dirigent van het ensemble waarin hijzelf destijds speelde, omdat deze hartproblemen kreeg. Het hart van Keilberth kon zich prima vinden in deze nieuwe rol: gestaag werkte de jonge musicus zich op tot de jongste algemeen muzikaal directeur van het Staatstheater in Karlsruhe. Hij dirigeerde er zijn eerste complete Ring.

In 1952 werd Keilberth naar Bayreuth gehaald om daar zijn baton over de Ring-cyclus te zwaaien. Men moest even wennen aan het fikse tempo dat hij eronder had zitten. Vanaf 1953 kwamen er dan ook problemen: in Bayreuth had altijd een zogenaamde ‘een-werk-een dirigent’ policy gegolden die nu kwam te vervallen. Keilberth moest de Ring delen met dirigenten als Knappertsbusch en Krauss. Tevens bemoeide Wieland Wagner (kleinzoon van) zich teveel met het dirigeren, waardoor de spanningen soms hoog opliepen. In 1956 werd Keilberth vriendelijk verzocht Bayreuth te verlaten.

Hij likte zijn wonden niet lang. Hij kon aan de slag in München, als muzikaal directeur van de Opera en als hoofd van de Muziekacademie. Keilberth stierf in het harnas en precies zoals hij zelf wilde: op 20 juni 1968 werd gedurende de liefdesscène in de tweede acte van Tristan en Isolde een hartaanval hem fataal.

De klassieke afdeling van FAME heeft momenteel de allereerste stereo-opname van de complete Ring des Nibelungen, gedirigeerd door Joseph Keilberth, voorradig. De opname, oorspronkelijk van Decca, live in 1955 vanuit het Festspielhaus in Bayreuth, werd vorig jaar digitaal geremastered door Testament en bewerkt tot 14 cd’s.

Er waren nogal wat obstakels te overwinnen alvorens deze opname het levenslicht zag.

Ten eerste bevindt in Bayreuth het orkest zich onder de grond én onder een afdakje, wat het inzetten van vele extra microfoons betekende.

Tevens konden veel dirigenten niet overweg met de onconventionele bouw van de orkestbak en de opstelling van het orkest. Zij probeerden tevergeefs de opstelling te wijzigen (Fürtwängler, von Karajan, Legge). Georg Solti vroeg om doorkijkgaten in het afdak, en de Wagners gaven hieraan toe, maar slaagden er niet in hiermee enig succes te boeken. “1-0 voor Richard Wagner en zijn Festspielhaus” merkte Wolfgang Wagner naar aanleiding hiervan op.

Vervolgens liet de release lang op zich wachten wegens contractueel geworstel tussen platenmaatschappijen. Tegelijkertijd wilden de Wagners zoveel mogelijk opname-royalties binnenhalen. Gevolg was piraterij van live radio-uitzendingen vanaf 1955. De eerste officiële release was pas in 1973 een feit.

Gelukkig is nu, 35 jaar na dato, het boxje probleemloos in de schappen komen te liggen. Profiteer hiervan, u zult er geen spijt van krijgen!

Geplaatst op 16 mei 2008